Kullanicilarin bu gibi durumlarda kendilerine lazim olan ve yanlislikla silinmis yada üzerinde degisiklik yapilmis dosyalari kendilerinin geri yüklemesi ve bu yüklemeyi yaparken de o dosyanin yada klasörün belirli zaman araliklarinda alinmis yedekleri içinde kendilerine en uygun olani seçebilmeleri için gelistirilmis özelligin adidir Volume Shadow Copy. Bu özellik sayesinde hem bilgi islem elemanlarinin yukarida örnekleyerek anlattigimiz olaylari çok daha az yasamalari ve daha az zaman kaybetmeleri saglanir hem de kullanicilarin yanlislikla degistirdikleri yada sildikleri belgeleri bir bilgi islem elemanina ihtiyaç duymadan kendilerinin geri yüklemesi saglanmis olur.
NOT: Volume Shadow Copy sadece paylastirilmis klasörler ve bu klasörlerdeki dosyalara uygulanabilir. Eger dosya yada klasörün Properties ekraninda Previus Versions tabini göremiyorsaniz ve ilgili paylasimin bulundugu volumede Shadow Copy özelliginin aktif edildiginden eminseniz bu durumda dosyaya network yolu üzerinden erisip erismediginizi kontrol edin. Shadow Copy özelligi aktif edilmis ve paylastirilmis bir dosya yada klasöre yerelden erisip eski versiyonlarini görmeye çalistiginizda basarisiz olursunuz.
Volume Shadow Copy özelligini kullanmak için yapacaginiz planlamada gözönünde bulundurmaniz gereken bazi durumlar vardir. Şöyleki ;
• Volume Shadow Copy özelligini volume bazinda aktif yada pasif edilebilir. Yani bu volumede bulunan tüm paylastirilmis klasörler ve dosyalar için bu özellik ya aktif edilir yada pasif edilir. Klasör bazinda bu özelligin aktif yada pasif edilmesi mümkün degildir.
• Bu özelligin kullanilacagi volume, dosya sistemi olarak NTFSi kullanmalidir.
• Mount edilmis sürücüler için yani asil sürücüye bir klasör olarak baglanmis sürücüler için bu özellik kullanilamaz.
• Shadow Copylerin saklanacagi disk alaninin boyutu en az 100 MB olmalidir.
• Eger bilgisayarinizda Windows 2003 haricinde bir isletim sistemiyle dual boot olusturmussaniz, bu isletim sistemiyle çalismaniz durumunda tüm Shadow Copyleri kaybedebilirsiniz. (Tecrübeyle sabittir, J)
• Shadow Copyler salt okunur (read-only) kopyalardir ve bunlar üzerinde herhangi bir degisiklik yapilamaz.
• Shadow Copyler point-in-time kopyalardir. Yani kopyalar sadece sizin belirlediginiz zamanlarda alinir. Örnegin siz saat 7:00da ve 12:00da Shadow Copy alacak sekilde ayar yaptiniz. Saat 7:00da Shadow Copy alindi. Ardindan sirket çalisanlari dosyalar üzerinde çalismaya basladi. Ahmet bey üzerinde çalistigi dosyada üç kez degisiklik yapti ve orijinal dosya üzerine kaydetti. Bu durumda saat 12:00da alinacak Shadow Copyde dosyanin en son hali bulunacaktir.
• Shadow Copylerin tutulacagi yerin sonradan degistirilmesi durumunda, o ana kadar olusturulmus tüm Shadow Copyler kaybedilecektir. Bu yüzden Shadow Copy özelligi aktif edilirken, ileriyi de düsünerek Shadow Copyleri saklamak için, yeterli miktarda bos alan içeren diskler kullanilmalidir.
NOT
Volume Shadow Copy özelligi hiç bir zaman düzenli yedek alma islemi ile karistirilmamalidir. Çünkü Shadow Copyleri tutulacagi diskin bozulmasi yada hasar görmesi durumu her zaman gözönünde bulundurulmalidir.
Windows 2003de Volume Shadow Copy özelligini aktif etmek için öncelikle bu özelligin aktif edilecegi volume üzerine mouse ile sag tiklayip açilan menüden Properties seçenegini seçerek Şekil-1deki pencereyi açiyoruz. (Yada Computer Management->Shared Folders konteynirina sag tiklayip All Task->Configure Shadow Copies menüsünü seçin. ) Volume Shadow Copy ile alakali ayarlar bu pencerede bulunan Shadow Copies tabina tikladiginizda karsiniza çikacak ekran araciligiyla yapilir. Select a volume kisminda, bilgisayarinizda bulunan volumelerin bir listesi bulunur. Bu liste içinden, Volume Shadow Copy özelligini aktif etmek istediginiz volumuü seçerek Enable butonuna basip Shadow Copy özelligini aktif edebilirsiniz. Ayni sekilde eger bu volumede Shadow Copy özelligini kaldirmak istiyorsaniz bu durumda Disable butonunu kullanmalisiniz.

Şekil-1.Volume Shadow Copy özelliginin volume bazinda aktif edildigi pencere
Şekil-1deki pencerede bulunan Settings butonuna bastiginizda ise karsiniza, olusturulacak Shadow Copylerin nerede saklanacaginin ve bu Shadow Copylerin hangi zaman araliklarinda alinacaginin belirlendigi pencere çikacaktir. Shadow Copy özelligini aktif ettigniz he volume için varsayilan ayarlar söyledir;
• Olusturulacak Shadow Copyler, bu özelligin aktif edildigi volumede, bu volumedeki disk miktarinin %10unu kullanacak sekilde saklanacaktir.
• Bu özelligin aktif edildigi volume için hafta içi her gün biri saat 7:00da digeri de saat 12:00da olmak üzere iki Shadow Copy alinacaktir.
Eger yukaridaki varsayilan ayarlar sizin ihtiyacinizi karsilamiyorsa bu durumda kendi ayarlarinizi yapmalisiniz. Örnegin performans açisindan Shadow Copylerin, bu özelligin aktif edildigi volumede tutulmasi istenmez. Bunun yerine Shadow Copyler için ayri bir volume kullanmaniz performansinizi arttiracaktir. Ayrica hangi günler, günün hangi saatlerinde ve günde kaç tane Shadow Copy alinacagini da kendi ihtiyaciniz dogrultusunda belirlemeniz gerekir. Bu planlamayi yaparken unutulmamasi gereken önemli bir nokta vardir. O da tutulacak Shadow Copy sayisi her ne kadar bu Shadow Copylerin saklanacagin diskin boyutuyla orantili olsa da, bir volume için en fazla 64 tane Shadow Copy tutulabildigidir. Bu sayi asildiginda yada Shadow Copylerin tutuldugu disk miktari limitine ulastiginda ise en eski Shadow Copyden baslayarak yenileri eskilerinin üzerine yazilir. Aslina bakilirsa 64 sayisi Shadow Copy için yeterli bir sayidir. Çünkü hafta içi her gün, günde 4 tane Shadow Copy aldigimizi düsünürsek, 64 tane Shadow Copy demek dosyanin üç haftadan daha uzunca bir sürelik kopyalarinin elimizde olmasi demek. Zaten birçogumuza kullanicilardan gelen istekler Bir hafta önce çalistigim dosyayi su anda bulamiyorum yada Sabah çalistigim dosyada yaptigim degisiklikleri nasil geri alabilirim seklindeki istekler degil mi
Olusturulacak Shadow Copyler, Volume Shadow Copy özelliginin aktif edildigi disk üzerinde saklanabilir. Fakat bu tavsiye edilmemektedir. Bunun yerine tüm Shadow Copylerin tutulacagi ayri bir volumeün kullanilmasi önerilmektedir. Shadow Copyler için kullanilacak disk miktarinin boyutu ise, bu özelligin aktif edildigi volumede bulunan dosyalarin ne kadar siklikla degistigine baglidir. Eger bu volumedeki dosyalar siklikla degisiyorsa Shadow Copyler için gerekli disk alani fazla olacaktir.
Shadow Copyler alinirken bu özelligin aktif edildigi volumede bulunan her bir clusterdaki degisiklikler izlenir. Eger iki Shadow Copy arasinda ilgili clusterda herhangi bir degisiklik olmamissa son Shadow Copyde bu cluster yer almaz. Dolayisiyla eger dosyalarinizin içerigi siklikla degisiyorsa Shadow Copyleri tutacaginiz disk miktari da buna paralel olarak artacaktir.
Şekil-1de gösterilen pencerede bulunan Shadow copies of selected volume kisminda ise simdiye kadar olusturulan Shadow Copyler listelenir. Create Now butonuna bastiginizda seçtiginiz volume için manuel olarak Shadow Copy alma islemini baslatmis olursunuz. Bu listede bulunan Shadow Copylerden herhangi birisini silmek istediginizde ise bu Shadow Copyi listeden seçip Delete Now butonuna basmaniz yeterli olacaktir.
Halil Ozturkci
|